NMa Nederlandse Mededingingsautoriteit

In 2005 ging de Vervoerkamer van de NMa toezicht houden op de vervoersector en die sector reguleren. Dat begon met het spoor. Deze tak van de vervoermarkt is flink in beweging.

Bij het spoor bestaat een bijzondere situatie: er is maar één spoorwegennet met één beheerder en verschillende gebruikers. In de spoorsector ligt een scheidslijn tussen de beheerders van het spoor en de gebruikers ervan, dus tussen de infrastructuur zelf en het vervoer. Dat ligt besloten in de Spoorwegwet, de wet op basis waarvan de Vervoerkamer toezicht houdt. De Vervoerkamer reguleert vooral de relatie tussen de beheerders en de gebruikers van het spoor. De grootste gebruiker van het spoor is NS.

De wet waarop het toezicht van de Vervoerkamer op het spoor gebaseerd is, is de Spoorwegwet. Deze wet regelt vooral de relatie tussen de spoorwegondernemingen waaronder goederenvervoerders en personenvervoerders, en de beheerders van de spoorinfrastructuur. Ook stelt de wet voorwaarden aan bijkomende diensten en voorzieningen (BDV’s) die vervoerders nodig hebben om hun treinen te kunnen laten rijden.

Capaciteitsverdeling
Onze regulering in de spoorsector bestaat voor een groot deel uit het bewaken van de verdeling van de capaciteit van het spoor. Dat is nodig, omdat er maar één grote beheerder van het spoor is die de spoorcapaciteit onder vervoerders verdeelt. Die beheerder is ProRail. De capaciteitsverdeling voor de Betuweroute doet Keyrail. We zien erop toe dat alle vervoerders onder dezelfde voorwaarden en tegen niet-discriminerende prijzen gebruik kunnen maken van het spoor en van de bijkomende diensten en voorzieningen (BDV’s) op en om het spoor.

Gebruiksvergoeding
De beheerders stellen zelf hun tarieven vast. Dit is de gebruiksvergoeding. De NMa houdt toezicht op de gebruiksvergoeding die de beheerders bij de vervoerders in rekening brengen voor gebruik van het spoor. Nu is de gebruiksvergoeding voor verschillende soorten capaciteit grotendeels hetzelfde. Maar de beheerders werken toe naar verschillende tarieven voor verschillend aanbod, bijvoorbeeld voor het gebruik van langzame of snelle trajecten.

• Algemene informatie over toezicht op de vervoersector

Goederenvervoerders vervoeren hun vracht grotendeels door meerdere landen. Daarnaast mogen vervoerders grensoverschrijdend personenvervoer aanbieden. Het verminderen van marktdrempels op Europees niveau is daarom een belangrijke taak. Spoorbeheerders en overheden moeten streven naar harmonisatie van procedures en standaarden. Toezichthouders wisselen nu al informatie uit. In de toekomst moeten toezichthouders ook samen klachten en onderzoek oppakken.

Vanuit nieuwe regelgeving die toezichthouders meer bevoegdheden geeft, is in 2010 gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst voor Europese toezichthouders op het spoor. De formele ondertekening van de overeenkomst is voorzien in 2011.